كه شب در بستر مىشاشد اگر گوشت خارپشت بيابانى خورد ؟ شفا يابد . و اگر زياد بخورند با دشوارى شاشيدن روبرو مىشوند . تبها : گوشت خارپشت بيابانى در علاج تبهاى مزمن مفيد است . زهرها : گوشت خارپشت پادزهر نيش حشرات است . قبج ( كبك ) : كنش تيهو را دارد . خاصيت : گوشتش از هر گوشتى لطيف‌تر است . آرايش : گوشتش فربهى آرد . نفس‌كش : گوشتش دل را جلا است . اندامان غذا : گوشت كبك بنفع معده و در بيمارى استسقا مفيد است . اندامان راننده : گوشت كبك و تيهو سبكند و شكم بند آرند و شهوت‌انگيزند . قبّر ( چكاوك ) : ديرهضم است و چون هضم شود غذاى بسيار دهد . قضم قريش : كه در تنوب ذكرش آمده است و براى معالجهء درد گرده و مثانه خوب است . قلت ( جوانگليس ) : قلت همان ماش هندى است كه چون تخم كتان و كمى از آن درشت‌تر و به رنگ خاكى است . مزاج : در دوم سرد و در اول تر است . اندامان غذا : سكسكه را از بين مىبرد . اندامان راننده : علاج سنگ گرده و آبدان است و براى روانى شكم خوب است . قيسور : فينك است و در بحث كف دريا ذكر شد . قت ( يونجه ) : كه علوفهء چهارپايان است . روغنش در علاج لرزش بهترين دارو است . قرظ : ديسقوريدوس گويد : بعضى قرظ را اقاكيا و برخى اقاقيا گويند كه عبارت از انگم درختى است كه در مصر رويد و در غير مصر هم هست . درختش عبارت از خارهاى بسيار است كه درخت مانندى شده است و شاخه‌ها و جوانه‌هايش خميده‌اند و راست نروئيده‌اند . گلش سفيد . ثمرش چون لوبيا گرگى در نيامك قرار دارد . از آن افشره گيرند و در سايه مىخشكانند . اگر ثمر رسيده باشد افشره سياه‌رنگ و اگر نارسيده باشد به رنگ ياقوت است . تو آن قسمت را برگزين كه رنگش تا اندازه‌اى ياقوتى باشد . و چنان باشد كه اگر با اقاقياى ديگر بياميزد بوى خوش دهد . بعضى از مردم برگ و بر را باهم گرد آورند و از آنها افشره گيرند . صمغ عربى هم از فراورده‌هاى اين خار است . اقاقيا را شستشو دهند و در داروهاى چشم به كار مىبرند و شستشو دادنش به قرار زير است : در آب مىريزند و مىسايند و هرچه بالانشين شود دور مىريزند و اين كار را تكرار كنند تا آب صاف و روشن مىنمايد . آنگاه قرصها از آن سازند . براى سوزاندن اقاقيا آن را با آب در ديزى گلين كه هنوز خزف نشده مىگذارند و ديزى را در آتشدان نهند تا سفال مىشود . گاهى آن را بر اخگر بريان كنند و اخگر را پف مىكنند تا مىرسد . صمغ خوب اين خار آن است كه كرم آسا باشد و رنگش شيشه‌اى و صاف و بىچوب